Perfekt – jakiego nie znacie;                                                                                Tak prosto perfektu nikt wam jeszcze nie wytłumaczył.

Perfekt – jakiego nie znacie; Tak prosto perfektu nikt wam jeszcze nie wytłumaczył.

perfekt_obrazCzas przeszły Perfekt jest czasem złożonym, tzn konstrukcja zdania w czasie perfekt jest złożona. Jest to czas „dwuskładnikowy”.

  • Składnik pierwszy to czasownik posiłkowy (Hilfsverb) – haben lub sein.
  • Składnik drugi to imiesłów czasu przeszłego (Partizip II/Partizip Perfekt).

Czy wydaje Wam się, że Perfekt, dlatego że ma dwa elementy, o których w jednym zdaniu trzeba pomyśleć, jest bardziej skomplikowany od takiego, dajmy na to, Imperfektu…? Na początku być może tak jest. Ale tylko na początku! Póżniej, gdy nauczycie się i dojdziecie do biegłości w tworzeniu imiesłowu (Partizip), przyjdzie Wam jedynie zastanowić się jaki zastosować czasownik posiłkowy, a i ten problem również powinien po pewnym czasie (mam na myśli wykonanie pewnej ilości ćwiczeń) zniknąć.

Zanim przejdę do tłumaczenia gramatyki w czystej formie, chciałabym jeszcze podać dwie informacje wstępne.

1)   Perfekt używa się głównie w języku mówionym, natomiast Imperfekt w pisanym. Użycie na odwrót nie jest jednak błędem;

2)   Chociaż w języku mówionym występuje głównie Perfekt, to czasowniki modalne oraz haben i sein używane są w Imperfekcie.

W języku niemieckim kocham nieskomplikowaność czasów; w porównaniu z takim, nie wypominając anglistom, angielskim.

Kiedy ja, znając już niemiecki, zaczełam uczyć się angielskiego, pomyślałam, że to język-bajka – żadnych odmian. Ani czasownik, ani rzeczownik, ani przymiotnik nie odmieniają się. W dodatku nie trzeba zawracać sobie głowy rodzajnikami…. No bajka po prostu. W tej bajce powiało grozą, kiedy zaczeły wkraczać czasy przeszłe, przyszłe i teraźniejsze. Trzeba było nauczyć się je tworzyć (to jeszcze pół biedy) i stosować (tu jest dopiero szopka).

W niemieckim tego nie ma, naprawdę, nie trzeba zastanawiać się kiedy, jaki czas, bo reguły są jasne, proste i czytelne, a niezastosowanie się do nich nie skutkuje błędem.

Nauka czasów niemieckich to 10% tego, ile należy poświęcić na naukę czasów angielskich. Może nawet mniej.

Tu jest rekompensata za naukę der,die,das i naukę odmian wszystkiego, co odmienić się da.

Tyle tytułem wstępu (przydługi wyszedł).

Ucząc się Perfektu, musicie nauczyć się, jak stworzyć imiesłów czyli Partizip Perfekt. Nie jest to rzecz bardzo skomplikowana, ale istnieje kilka reguł, z którymi należy się zapoznać.

Przede wszystkim podzielmy sobie (dla potrzeb tego wpisu) czasowniki dwie części:

  1. czasowniki regularne (regelmäßige Verben)
  2. czasowniki nieregularne (unregelmäßige Verben)

Te nieregularne niestety trzeba wkuć na pamięć z tabelki, która z pewnością znajduje się w waszej książce do niemieckiego. Na pocieszenie powiem, że jest ich niecałe 300 (różne źródła różnie podają – ale więcej niż 300 na pewno nie ma). Niektóre z nich wyszły z użycia, są przestarzałe, niektórych używa się bardzo rzadko. Myślę, że około 100 z tych 300 wypada poznać, aby móc posługiwać się perfektem niemal perfekcyjnie.

Regularnych natomiast trzeba nauczyć się tworzyć, ale nie jest to bardzo skomplikowane:

Krok nr 1 – przed czasownik dodajemy przedrostek ge-

Krok nr 2 – odejmujemy końcówki czasownika –en lub –n

Krok nr 3 – w miejsce w/w końcówek wstawiamy końcówkę -t

Wezmę na początek czasownik doskonale regularny machen (robić):

Krok nr 1: ge+machen → Krok nr 2: ge+machen → Krok nr 3: ge+mach+t

machen → gemacht

Jeszcze kilka w ten sposób?                                                                                                               Proszę bardzo…

  • fragen – gefragt                                                                                                                               Krok nr 1: ge+fragen → Krok nr 2: ge+fragen → Krok nr 3: ge+frag+t
  • spielen – gespielt                                                                                                                      Krok nr 1: ge+spielen → Krok nr 2: ge+spielen → Krok nr 3: ge+spiel+t
  • lernen – gelernt                                                                                                                              Krok nr 1: ge+lernen→ Krok nr 2: ge+lernen → Krok nr 3: ge+lern+t    

 

  • Pamiętajcie: czasowniki regularne, których rdzeń kończy się na -t- lub -d-, otrzymują pomocnicze -e- pomiędzy rdzeniem i tym -t-, które jest przypisane do imiesłowu.np. antworten → geantwortet/arbeiten → gearbeitet/reden →geredetJeżeli czasownik (regularny) jest rozdzielnie złożony , wówczas ge- znajduje swoje miejsce pomiędzy przedrostkiem i czasownikiem głównym; niezmiennie na końcu -t.np. abbauen→abgebaut/einkaufen→eingekauft/mitmachen→mitgemachtCzasowniki nierozdzielnie złożone nie mają ge- .                                                                                  Jeżeli więc czasownik będzie zaczynał się następującymi przedrostkami:                       be- • ge- • emp- • ent- • er- • miss- • ver- • zer-na pewno nie będzie miał z przodu ge-.np. besuchen→besucht/entdecken→entdeckt/erzählen→erzählt
    • Reguły związane ze wstawianiem ge- w środek (pomiędzy przedrostek i czasownik) lub nieużywaniem go w ogóle, w zależności od tego czy mamy do czynienia z rozdzielnie czy nierozdzielnie złożonym czasownikiem, dotyczą zarówno regularnych jak i nieregularnych.

    Jest też grupa czasowników regularnych i wcale nie złożonych, które i tak nie mają ge- na początku – i nigdy nie będą go miały. To wcale niemała grupa czasowników zakończonych na -ieren

    np. produzieren→produziert/ bombardieren→bombardiert/ passieren→passiert/ aktualisieren→aktualisiert/ montieren→montiert/ motivieren→motiviert

    Zauważyliście, jak są podobne do czasowników w j. polskim…? :-)

    Tworząc imiesłów (Partizip) zadajcie sobie następujące pytania:

    • czy ten czasownik jest regularny (imiesłów tworzymy dodając z przodu ge-, na końcu zamiast –en – -t)
    • czy jest nieregularny (w tym przypadku posługujemy się tabelą),
    • czy jest rozdzielnie złożony (ge- pomiędzy przedrostkiem i czasownikiem),
    • czy jest nierozdzielnie złożony (nie ma ge-)?

     Ważne: Imiesłów czasu przeszłego czyli Partizip Perfekt znajduje się zawsze na końcu zdania.

Zostaw odpowiedź